Rhetoricagilde “de Wijngaerdrancke”.

Twee maal per jaar, in februari en mei, is er een speciale viering voor het Rhetoricagilde “de Wijngaerdrancke”. Deze vieringen vonden altijd plaats in de kerk van Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Hansweert. Deze kerk is inmiddels gesloten en de viering op 5 mei zal dit jaar plaatsvinden in de kerk te Ovezande.

In de bourgondische tijd rond 1500 heerste er in Zeeland een hoogconjunctuur. Rond deze eeuwwisseling zijn er in Zeeland vele gilden ontstaan en Kapelle was het eerste Zuid-Bevelandse dorp, waar we van de Rederijkers hoorden spreken.

In 1508 werd onder bescherming van de Roomse Keizer Karel V te Kapelle het Rhetoricagilde “de Wijngaerdrancke” opgericht door Hendrik van Bruelis, die een afstammeling was van Ridder Simon, die op zijn beurt een bastaard zoon was van graaf Willem IV van Holland. Mede oprichters waren Jan Corneliszoon Brouwer en Hubrecht van der Goes, schoolmeester te Kapelle.

De voornaamste intentie van het gilde was te streven naar de ontwikkeling van haar leden en naar die van de inwoners van Kapelle. Vroeger beoefende men naast de muziek, zang, dichtkunst en toneelspel ook het Kolfspel. De waardigheidstekens van de huidige Prins en Deken, de zilveren ketting met daaraan een kolf, getuigen hiervan en zijn bewaard gebleven. Evenals de zilveren drinkbeker en het vaandel uit 1686.

Het Gilde heeft in de diverse eeuwen daarna roerige tijden meegemaakt in Kapelle. Verwoesting van de schuilkerk, heimelijke bijeenkomsten, verkoop van de noodkerk te Kapelle.

Er zijn in de loop der jaren vele reglementen opgesteld. Het eerste officiële boek, geschreven in 1595, omvatte maar liefst 44 artikelen. Dit boek werd in 1804 herschreven en aangepast. Veel artikelen gingen over het ontvangen van boetes bij het niet nakomen van verplichtingen. Jaarlijks was men onder andere verplicht om mee te doen aan een toneelspel. Zo diende ook iedereen op de eerste vergadering een refrein, ballade of een zinnelijk gedicht voor te dragen of een vrolijk gedicht lied te zingen. Wanneer men hierin faalde diende men ‘drie lepelen mostaard’ uit te eten. Ook stond er een geldboete op vloeken, liegen of ‘dorpsspraake van vrouwen’. De jaren daarna zijn de reglementen nog diverse malen herschreven of aangepast.

Bij de aanleg van het Kanaal door Zuid-Beveland kreeg Hansweert een katholieke kern. Er kwam een kerk en er werd een parochie opgericht. De vergaderingen van het rhetoricagilde werden in 1868 verlegd van Kapelle naar Hansweert. In 1891 vestigde het gilde zich officieel in Hansweert.

Het huidige gilde bestaat uit maximaal 20 getrouwde katholieke mannen, die woonachtig dienen te zijn in de huidige Heilige Pater Damiaanparochie.

Het Rhetoricagilde vergadert tweemaal per jaar. De voorjaarsvergadering vindt plaats op de tweede zondag in februari. Tijdens deze vergadering wordt de datum van de mei-vergadering vastgelegd en kunnen voorstellen worden ingediend die in de mei-vergadering worden genomen. Voorafgaand aan de mei-vergadering wordt een gezongen heilige mis opgedragen aan de overleden Gildebroeders.

Geïnteresseerden die eventueel lid willen worden of meer informatie over het Rhetoricagilde wensen te ontvangen kunnen contact opnemen met de 1e deken van het Gilde. John Jansen (jcjansen@zeelandnet.nl).

Vorig artikelcaritaswerkgroep
Volgend artikelOecumenische gebedsdienst protestante gemeente Schore